2026年CSMO的几何题的解答(一)

1. 题目

如图,在 ABC\triangle ABC 中,AB<ACAB < ACMM 为边 BCBC 的中点,DDBAC\angle BAC 的平分线与 BCBC 的交点,PPDD 关于 AA 的对称点,QQPBC\triangle PBC 的外接圆上一点,满足 MQADMQ\parallel AD,且 PPQQ 位于 BCBC 的两侧,PQPQAMAM 交于点 RR,证明:RBQ=RCQ\angle RBQ = \angle RCQ

题目

2. 分析

这个题的关键,是证明点 RR 和点 AA 关于 PBC\triangle PBC 等角共轭。

AA 处的等角处理起来比较简单,只需要根据 MQPDMQ\parallel PDMM 是中点这两个条件即可证明 BPD=QPC\angle BPD = \angle QPC

难点是如何证明第二组等角。

如果熟悉调和点列的话,结合题目中的 MQPDMQ\parallel PDAAPDPD 中点的条件,马上就可以得到一组调和点列,于是

平行+中点     \implies 调和点列     \implies 调和四边形     \implies 类似中线     \implies 等角共轭

这是一组很标准的推理路径。结合前一组等角共轭得到的相似 PBDPQC\triangle PBD \sim \triangle PQC 即可证明想要的角度相等的结论。

另外,前面已经证明了点 AA 的等角共轭点在 PQPQ 上,接下来实际上我们只需要证明它也在直线 AMAM 上即可。因此到了这一步,可以直接用重心坐标来计算。

或者,直接硬算

sinABCsinABP=sinRBPsinRBC \frac{\sin \angle ABC}{\sin \angle ABP} = \frac{\sin \angle RBP}{\sin \angle RBC}

也可以。

3. 解答

3.1. 步骤一:证明∠BPD=∠QPC

延长 ADADPBC\triangle PBC 的外接圆于 EE,交 ABC\triangle ABC 的外接圆于 FF

等角

ADAD 平分 BAC\angle BAC 可知 FF 是优弧 BCBC 的中点,因此 MFBCMF\perp BC

注意到

PDDE=BDDC=ADDF PD\cdot DE = BD\cdot DC = AD\cdot DF

可知 DF=2DEDF=2DE,于是有 ME=DE=EFME=DE=EF

又知 MQADMQ\parallel AD,因此

CMQ=CDE=BME \angle CMQ = \angle CDE = \angle BME

由对称性可知 MQ=MEMQ=MEBE^=CQ^\widehat{BE} = \widehat{CQ},因此

BPE=QPC \angle BPE = \angle QPC

3.2. 步骤二:证明∠ABP=∠RPC

PQPQBCBC 交于点 NN

3.2.1. 方法一:调和四边形

延长 BRBRPBC\triangle PBC 的外接圆于点 SS,设 PCPC 中点为 KK

调和四边形

BPD=QPC\angle BPD = \angle QPC 可知

BPDQPC    BADQKC \triangle BPD \sim \triangle QPC \implies \triangle BAD \sim \triangle QKC

AAPDPD 中点和 MQADMQ\parallel AD 可知 PRNQPRNQ 为调和点列,因此 PSCQPSCQ 为调和四边形,于是 QSQSPCQ\triangle PCQ 的类似中线,可知

PBS=PQS=KQC=ABD    PBA=SBD \angle PBS = \angle PQS = \angle KQC = \angle ABD \implies \angle PBA = \angle SBD

3.2.2. 方法二:重心坐标

PBC\triangle PBC 为参考三角形建立重心坐标系,设 BC=aBC=aPC=bPC=bPB=cPB=cBD=mBD=mDC=nDC=nm+n=am+n=a0<m<n0<m<n),点 AA^*AA 关于 PBC\triangle PBC 的等角共轭点,则

P=(1,0,0)D=(0:n:m)A=(a:n:m)M=(0:1:1)A=(a:b2n:c2m) \begin{aligned} P & = (1,0,0) \\ D & = (0:n:m) \\ A & = (a:n:m) \\ M & = (0:1:1) \\ A^* & = \left(a:\frac{b^2}{n}:\frac{c^2}{m}\right) \end{aligned}

由步骤一可知 AA^*PQPQ 上,我们只需要证明它也在 AMAM 上即可。即证明:

anm011ab2nc2m=1 \begin{vmatrix} a & n & m \\ 0 & 1 & 1 \\ a & \frac{b^2}{n} & \frac{c^2}{m} \end{vmatrix} = 1

化简可得

c2mb2n=mn(I) \frac{c^2}{m}-\frac{b^2}{n}=m-n \tag{I}

我们设 AB=λmAB=\lambda mAC=λnAC=\lambda n,其中 λ>1\lambda > 1,则由中线长公式和角平分线长公式可知:

2c2+2m2=4λ2m2+4d22b2+2n2=4λ2n2+4d2d2=λ2mnmn \begin{aligned} 2c^2 + 2m^2 & = 4\lambda ^2 m^2 + 4d^2 \\ 2b^2 + 2n^2 & = 4\lambda ^2 n^2 + 4d^2 \\ d^2 & = \lambda ^2 mn - mn \end{aligned}

整理可得

c2=(2λ21)m2+2(λ21)mnb2=(2λ21)n2+2(λ21)mn \begin{aligned} c^2 & = (2\lambda ^2-1)m^2 + 2(\lambda ^2-1)mn \\ b^2 & = (2\lambda ^2-1)n^2 + 2(\lambda ^2-1)mn \end{aligned}

代入即可验证上面的等式 (I)(\mathrm{I}) 成立。

3.2.3. 方法三:硬算

只需要证明

sinABCsinABP=sinRBPsinRBC \frac{\sin \angle ABC}{\sin \angle ABP} = \frac{\sin \angle RBP}{\sin \angle RBC}

即可。

注意到

sinABCsinABP=BPBDsinRBPsinRBC=PRRNBNBP \begin{aligned} \frac{\sin \angle ABC}{\sin \angle ABP} & = \frac{BP}{BD} \\[2ex] \frac{\sin \angle RBP}{\sin \angle RBC} & = \frac{PR}{RN}\cdot \frac{BN}{BP} \end{aligned}

考虑 PND\triangle PND 和直线 AMAM,有

PRRNNMMDDAAP=1 \frac{PR}{RN}\cdot \frac{NM}{MD}\cdot \frac{DA}{AP} = 1

可知

PRRN=DMMN \frac{PR}{RN} = \frac{DM}{MN}

因此只需证

BP2BNBD=DMMN(II) \frac{BP^2}{BN\cdot BD} = \frac{DM}{MN} \tag{II}

即可。

BD=mBD=mDC=nDC=nAB=λmAB=\lambda mAC=λnAC=\lambda nAD=xAD=xDE=yDE=y,其中 0<m<n0<m<nλ>1\lambda > 1,则有

{mn=2xyx2=(λ21)mn    xy=2(λ21) \begin{cases} mn=2xy \\ x^2 = (\lambda ^2-1)mn \end{cases} \implies \frac{x}{y} = 2(\lambda^2-1)

于是

DNMN=2xy=4(λ21)DMMN=DNMN+1=4λ23 \begin{aligned} \frac{DN}{MN} & = \frac{2x}{y} = 4(\lambda^2-1) \\[2ex] \frac{DM}{MN} & =\frac{DN}{MN} +1 = 4\lambda ^2-3 \end{aligned}

因此

DM=m+n2m=nm2DN=DM4(λ21)4(λ21)+1=2(λ21)4λ23(nm)BN=m+DN=2λ214λ23m+2(λ21)4λ23n \begin{aligned} DM & = \frac{m+n}{2}-m = \frac{n-m}{2} \\[2ex] DN & = DM\cdot \frac{4(\lambda^2-1)}{4(\lambda^2-1)+1} = \frac{2(\lambda ^2-1)}{4\lambda ^2-3}(n-m) \\[2ex] BN & = m + DN = \frac{2\lambda ^2-1}{4\lambda ^2-3}m + \frac{2(\lambda ^2-1)}{4\lambda ^2-3}n \end{aligned}

可知

BNBD=2λ214λ23m2+2(λ21)4λ23mn BN\cdot BD = \frac{2\lambda ^2-1}{4\lambda ^2-3}m^2 + \frac{2(\lambda ^2-1)}{4\lambda ^2-3}mn

BP2=2AB2+2AD2BD2=2λ2m2+2x2m2=(2λ21)m2+2(λ21)mn \begin{aligned} BP^2 & = 2AB^2 + 2AD^2 - BD^2 \\ & = 2\lambda ^2m^2+2x^2-m^2 \\ & = (2\lambda ^2-1)m^2 + 2(\lambda ^2-1)mn \end{aligned}

代入即可验证等式 (II)(\mathrm{II}) 成立。

3.3. 步骤三:证明∠RBQ=∠RCQ

由步骤二可知,点 RR 和点 AA 关于 PBC\triangle PBC 等角共轭,因此 PCA=RCB\angle PCA = \angle RCB

RBQ=RBC+CBQ=PBA+CPR=PBA+BPA=BAD \begin{aligned} \angle RBQ & = \angle RBC + \angle CBQ \\ & = \angle PBA + \angle CPR \\ & = \angle PBA + \angle BPA \\ & = \angle BAD \end{aligned}

同理可知 RCQ=CAD\angle RCQ = \angle CAD,因此 RBQ=RCQ\angle RBQ = \angle RCQ